Nowy aerator na Jeziorze Zamkowym. Wszystko dobrze, ale czy za 86 tysięcy?

Na Jeziorze Zamkowym w Wałczu pojawiło się nowe, pływające urządzenie do napowietrzania wód przydennych. Inwestycja firmowana jest przez autorytet w dziedzinie limnologii i inżynierii środowiska oraz rekultywacji jezior.. Choć rozwiązanie wpisuje się w najnowsze proekologiczne trendy, w przestrzeni publicznej wywołało żywą dyskusję dotyczącą kosztów oraz realnego wpływu na całe jezioro.

Nauka nie kłamie: Natlenianie dna ma głęboki sens

Z punktu widzenia chemii wód i biologii, metoda zastosowana przez poznańskich naukowców jest bezsprzecznie słuszna. Aeracja pulweryzacyjna to uznana w nauce technologia, która rozwiązuje kluczowy problem głębokich jezior – uwalnianie fosforu z osadów dennych. Gdy w głębinach (hypolimnionie) brakuje tlenu, fosfor masowo przenika do wody, stając się pożywieniem dla glonów i sinic. Tlen wprowadzone przez aerator działa jak chemiczna „pokrywa”, która wiąże go na dnie. Dodatkowo proces ten zapobiega powstawaniu toksycznego siarkowodoru i stref beztlenowych, a co ważne – natlenia wodę przydenną bez mieszania jej z ciepłymi warstwami powierzchniowymi, chroniąc naturalny układ termiczny akwenu.

Warto jednak pamiętać, że sam aerator nie „oczyści” jeziora. Więc robienie wokół tego obłoków proekologicznych i innowacyjnych że zadziała to z niesamowitą skutecznością jest mocnym nagięciem rzeczywistości.  Oczyszczenie nastąpiło już wcześniej – dzięki historycznym, wielomilionowym inwestycjom w skanalizowanie miasta za kadencji burmistrza Zdzisława Tuderka, kiedy odcięto dopływ ścieków do akwenu. Dzisiejsze urządzenie pełni rolę wyłącznie wspomagającą naturalne procesy samooczyszczania.

Skala akwenu a fizyka.

Podważanie celowości inwestycji przez mieszkańców nie wynika z braku wiary w naukę, lecz z prostej matematyki i skali. Jezioro Zamkowe ma aż 133 hektary powierzchni, ponad 41 metrów głębokości i mieści w sobie ponad 28,8 miliona metrów sześciennych wody. Tymczasem szacowana wydajność mikropomp prądu stałego zastosowanych w aeratorze to prawdopodobnie około  20 metrów sześciennych na godzinę. 

Wyliczenie pokazuje jednoznacznie, że wymiana  całej masy wody w jeziorze zajęłoby takiemu urządzeniu ponad 160 lat. Działanie nowej platformy ma zatem charakter wybitnie punktowy i lokalny, ograniczając swój wpływ do strefy w promieniu kilkudziesięciu metrów. Nawet ograniczając się tylko do objętości samych głębin przydennych, przetłoczenie tej masy wody zajęłoby urządzeniu dziesięciolecia.

Czy 86 000 zł to adekwatna kwota? Prześwietlamy koszty.

Rachunek na 86 tysięcy złotych za niewielką pływającą platformę z dwoma strumieniami wody wywołuje pytania o wycenę. Warto jednak spojrzeć, co składa się na ten budżet. Sama fizyczna konstrukcja to pływająca platforma, moduły fotowoltaiczne, okablowanie oraz pompy. Do tego dochodzi jednak wartość intelektualna i patentowa projektu, badania limnologiczne, licencje oraz specjalistyczny transport, wodowanie i kotwiczenie na dnie.

Wiedza jest droga, ale czy aż tak? Tutaj pytają najczęściej technicy, co sami konstruują i łączą urządzenia, wyliczają że w takim razie koszt nauki znacznie przewyższa koszt materiałów i pracy tutaj włożonej.  

Kluczowym elementem tej kwoty może być jednak pakiet obsługi serwisowej. Jeśli w cenę wliczona została gwarancja oraz stałe utrzymanie urządzenia przez kilka sezonów, wydatek nabiera znacznie większego sensu eksploatacyjnego. Lecz nie łudźmy się, bo obsługą urządzeń ma być zlecony dla ZGK. Skąd więc ta kwota?

Dla spacerowiczów i wędkarzy widok z brzegu jest jednoznaczny – na wodzie pojawiła się niewielka pływająca wyspa wyrzucająca w górę dwa małe strumienie wody.

"Cieszy każdy akcent ekologiczny, ale kwota 86 tysięcy złotych za parę paneli i małe pompki wygląda na mocno przewymiarowaną. To ładna fontanna, ale czy naprawdę zbawi nasze 130-hektarowe jezioro?" – komentuje jeden z mieszkańców Wałcza przyglądający się konstrukcji z brzegu

tuż obok kobieta jest jednak innego zdania.

"Ten wytrysk wcale nie jest ładny"

Teoria vs. Praktyka 

Wątpliwości budzi  jeszcze jeden detal techniczny. Polewanie paneli wodą z jeziora ma je w teorii chłodzić i podnosić ich wydajność prądową. Praktyka wskazuje jednak, że odparowująca na słońcu woda przydenna, bogata w minerały i związki żelaza, pozostawia na szkle matowy osad. Taki kamień drastycznie ogranicza przepuszczalność światła i obniża moc instalacji. Regularne, fizyczne mycie paneli z osadu przez serwis jest więc warunkiem koniecznym, aby to urządzenie w ogóle działało na pełnej mocy. Pływająca instalacja na wodzie ma zapewnione ciągłe chłodzenie od spodu przez samą obecność nad chłodną taflą jeziora. Na świecie nikt nie buduje komercyjnych farm PV wylewających surową wodę na front paneli.  Konstrukcja oparta na niskonapięciowych pompkach generuje znikome ciśnienie, a wybijające strumienie przypominają bardziej ogrodową fontannę niż przemysłową maszynę do napowietrzania hypolimnionu.

Mieszkańcy pytają: więc  "Czy 86 000 zł to przesada?"

DS iPK